တေစၦ
(ဓာတ္ပုံ-ခင္ညြန္႔ေမေခၚ ညြန္႔ညြန္႔ (မအမာ)၏အယ္လ္ဘမ္မွ)
ကေန႔ အလဲဗင္းဂ်ာနယ္မွာ ၂၀၁၁ အတြက္ အမွတ္တရ သမုိင္းမွတ္တုိင္ေတြအေၾကာင္း ပါလာတယ္။ ႏႇစ္ ၁၀၀၊ ႏႇစ္ ၉၀၊ ၇၅ ႏႇစ္၊ ႏႇစ္ ၅၀ ျပည့္ အတိတ္၏ သမုိင္း၀င္ ေန႔စြဲမ်ားႏႇင့္ ၂၀၁၁ ျပဳစုသူ အႀကီးတန္းအယ္ဒီတာဟာ သမုိင္းနဲ႔ဆုိင္ရာ မွတ္စုေဆာင္းပါးေတြ ႀကိဳးစား မွီျငမ္းျပဳေရးေနတာ ေတြ႔ရတယ္။ ပထစအစုိးရ ႏုိင္ငံေတာ္ဘာသာျပ႒ာန္းတာ အႏွစ္ ၅၀ ျပည့္ဆုိတာေတာ့ (ဒီမုိကေရစီ) စိစစ္ေရးက ခြင့္မျပဳဘူးလုိ႔ သူ႔ေဖ့စ္ဘြတ္မွာ ေတြ႔ရတယ္။ ဒီေလာက္ ခြင့္ျပဳတာပင္ ေတာ္လွပီလုိ႔ ေအာက္ေမ့ရမွာပဲ။ က်ေနာ္ ၂၀၀၁-၂ေလာက္က ရန္ကုန္တကၠသုိလ္က ဂုဏ္ထူးေဆာင္ပါရဂူမ်ားဆုိတဲ့ ေဆာင္းပါးစဥ္ Kj Knowledge Journal မွာ ေရးစဥ္က ေဒါက္တာဘဦးနဲ႔ ေဒါက္တာဧေမာင္အေၾကာင္း အေရာက္မွာ စိစစ္ေရးက ခြင့္မျပဳလုိ႔ မထဲ့ရရုံမက ဂ်ာနယ္ပါ ၂ ပတ္ ရပ္ခဲ့ရတယ္။ ၾကားရတဲ့စကားက ဒါေတြ ဘာလုိ႔ေရးေနရတာလဲဆုိပီး စိစစ္ေရးမွဴးက ဂ်ာနယ္ၾကမ္းကုိ လႊင့္ပစ္တယ္လုိ႔ ဆုိပါတယ္။ စတုိင္သစ္မဂၢဇင္း အာဇာနည္အထူးထုတ္မွာ ပိတ္ခံရတာ ခုထိျပန္မရလုိ႔ မူလပုိင္ရွင္က လက္ေျပာင္းယူရတာလဲ သိၾကမွာပါပဲ။ ဒီေတာ့ လာမယ့္ ဒီမုိကေရစီႀကိဳးဝုိင္းက ေပါကၡရဝႆႀကိဳးဝုိင္းျဖစ္ေနအုံးမွာ ထင္လ်ားလာသလုိ ရွိတယ္။
ေဆာင္းပါးမွာ ၁၉၂၁၊ ၃၆၊ ၆၁ က ျဖစ္ရပ္ႀကီးေတြကုိ လူသိနဲမ်ား စုံလင္ေအာင္ ထဲ့ထားႏုိင္တာေတြ႔ရတယ္။ လက္ရွိ ျမန္မာျပည္ကုိ ပုံေဖာ္ေပးခဲ့တဲ့ ပညာေရး-ႏုိင္ငံေရးေပါက္ကြဲမႈမ်ား(ပထမသပိတ္ေနာက္ဆက္တြဲ အမ်ိဳးသားပညာေရးလႈပ္ရွားမႈမ်ား၊ ဒုတိယတကၠသုိလ္သပိတ္)နဲ႔ ဦးသန္႔ ကုလအတြင္းဝန္ခ်ဳပ္ျဖစ္ျခင္းလုိ လူမ်ား မွတ္မိေနဆဲ ကိစၥမ်ားအျပင္ ျမင္ကြန္းမင္းနဲ႔ စံပယ္ပင္ဦးလတ္၊ စတုတၳသမီးေတာ္မ်ား အနိစၥေရာက္တာမ်ိဳး၊ ေဝလာမင္းသားလာလုိ႔ ဂ်ီစီဘီေအေခါင္းေဆာင္မ်ား နယ္ေဝးပုိ႔ခံရတာမ်ိဳး၊ စည္သူဦးတင္ရဲ့ ၿမိဳ႕ေတာ္ခန္းမႀကီးဖြင့္တာ၊ ဗမာ့စက္မႈတကၠသုိလ္ဖြင့္တာစသျဖင့္ စုံပါေပရဲ့။ ၁၉၃၁ ဆရာစံသူပုန္အပီး ျဖစ္ရပ္ေတြ၊ ၁၉၄၁ ဒုတိယစစ္မီး ျမန္မာေျပကူးတာ ဒါေတြပါရင္ ပုိၿမိဳင္ေပသေပါ့။ လူထုေဒၚအမာရဲ့ ေရႊရုိးဘကေလး၊ သမုိင္းေကာ္မရွင္ဦးေက်ာ္ၿငိမ္းရဲ့ ျမန္မာျပည္ဒုိင္ယာရီေတြနဲ႔ တုိက္ဆုိင္ကုိးကားႏုိင္ပါတယ္။ ေနာက္တခု သတိျပဳစရာက အသုံးအႏႈန္းမ်ားကုိ မူလသုံးကုိ လုိက္နာသင့္တာပါပဲ။ ဥပမာ ျမင္ကြန္းမင္းေခါင္းခ်တဲ့ ေဆးငုံ (ဆုိင္ဂုံ)ၿမိဳ႕ရွိရာ တုိင္းေျပကုိ ဒီတုန္းက ဗီယက္နမ္လုိ႔ လူမသိပါ။ ျပင္သစ္အင္ဒုိခ်ိဳင္းနားထဲက ကုိခ်င္ခ်ိဳင္းနားျပည္သာ ျဖစ္ပါတယ္။ ေနာက္ အႏြယ္ေတာ္မ်ားနဲ႔ စပ္ဆုိင္ရာမွာ သူတုိ႔အသုံးကုိ လုိက္ပါသုံးတာဟာ ကာယကံရွင္မ်ားကုိ ေလးစား၊ သမုိင္းအရတိက်ရုံသာမက ဗမာစကားရဲ့ ၾကြယ္ဝမႈကုိပါ ထိန္းကြပ္ရာ က်ပါတယ္။
ဒုတိယတကၠသုိလ္သပိတ္မွာ ဘာဆာဦးတင္ကုိ ေက်ာင္းသားမ်ား ဖိႏွိပ္သူအျဖစ္စြပ္စြဲတာဟာ အစဥ္အလာ ျမန္မာႏုိင္ငံေရးသမုိင္း စာအုပ္ေတြရဲ့ အာေဘာ္သာ ျဖစ္တယ္။ က်ေနာ့အဖြား လူထုေဒၚအမာေျပာဘူးတာက ဦးတင္တုိ႔လင္မယားကုိ သူတုိ႔ေက်ာင္းသူေတြက ဒက္ဒီနဲ႔ မာမီလုိ႔ေခၚရတယ္၊ ဒီသပိတ္ျဖစ္တာဟာ ဟုိေကာင္မေလး (အဆုိေတာ္နာမည္ႀကီးတေယာက္) ေလာ္မာလုိ႔၊ ကျမင္းလုိ႔ျဖစ္တာလုိ႔ ေက်ာင္းသူတေယာက္နာမည္ကုိ ေျပာပါတယ္။ ဦးတင္က ပထမျမန္မာပိသုကာ ပန္းခ်ီဆရာ ဘိလပ္ျပန္ ဦးသာထြန္းရဲ့ ညီလုိ႔ မွတ္မိပါတယ္။ အဖြားနဲ႔ အင္းယားေဟာမွာ တစားပြဲထဲစားေဘာ္ စာေရးဆရာနဲ႔ ေတာင္ႀကီးၿမိဳ႕ ကေမၺာဇေကာလိပ္ေက်ာင္းအုပ္ေဟာင္း ေဒၚမီမီခုိင္ (၁၉၁၆-၁၉၉၀) ရဲ့ မထုတ္ရေသးတဲ့ ကုိယ္ေရးအတၳဳပၸတၱိတခန္းEXHILARATIONS OF RELEASE မွာလဲ The article had been more sensational than serious in its charges of immorality on the part of the staff member. ‘Hell-Hound at Large’ had been its title, and its main accusation was the lack of decorum towards girl students in lecture references and too great a measure of intimacy in inviting the same two girls to his house where he lived with his wife, I had gone home when the University closed temporarily during negotiations. လုိ႔ဆုိထားပါရဲ့။ အေနာက္ဆန္တဲ့ လူ႔မလုိင္အလႊာက အေလ့ကုိ မႀကိဳက္တဲ့ မ်ိဳးခ်စ္ေက်ာင္းသားမ်ားရဲ့ သေရာ္မႈနဲ႔ အာဏာပုိင္မ်ားရဲ့ ဖိႏွိပ္ေက်ာင္းထုတ္မႈေတြအၾကား ဦးတင္တေယာက္ ဆားညပ္ျဖစ္ပုံရပါတယ္။ ၁၉၇၀ ေလာက္က ဦးတင္ကုိ ငရဲေခြးႀကီးေဆာင္းပါးရွင္ ဦးညိဳျမ ျပန္ေတာင္းပန္ကန္ေတာ့တဲ့အေၾကာင္း ဓာတ္ပုံေတြနဲ႔ ဦးညိဳျမကုိယ္တုိင္ေရးတာ ဖတ္ဖူးပါတယ္။ ေက်ာင္းအုပ္ႀကီးမစၥတာဆေလာ့ကုိ ႏုိင္ငံေရးအက်ိဳးအတြက္ မရုိးမသားစြပ္စြဲခဲ့ဘူးတာကုိ ဦးႏု ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ဘဝမွာ ျပန္ကန္ေတာ့တာမ်ိဳးပါပဲ။ ဘာေျပာေျပာ ဆေလာ့တုိ႔ကလဲ “အာဏာျပင္းလွတဲ့တုိ႔ဆရာ.. ညွာတာေထာက္ထား အသနားမပုိပါ”ဆုိတဲ့ အဖြားနဲ႔ မားဂရက္ဘုိးေတစပ္တဲ့ သပိတ္သီခ်င္းထဲကလုိပဲ လြန္ခဲ့ကြ်ံခဲ့ေပသကုိး။ အက်ိဳးဆက္ကေတာ့ လြတ္လပ္ေရးကုိ ဦးတည္တဲ့ ႏုိင္ငံေရးေက်ာင္းသားမ်ိဳးဆက္ ခုိင္ခုိင္မာမာေပၚထြက္လာပီး ၁၉၆၂ ထိ ျမန္မာႏုိင္ငံေရးမွာ တြင္က်ယ္ခဲ့ၾကတာပဲ။
အရင္ႏွစ္ေတြတုန္းက က်ေနာ္ ဒီလုိႏွစ္လည္မွတ္စုေလးေတြ ေကာင္းကင္မွာ ေရးခဲ့ဘူးပါတယ္။ ၂၀၀၉ ထဲမွာ လာဦးမယ့္ အမွတ္တရ ရက္စြဲေလးမ်ား ရာျပည့္ ဆယ္ျပည့္ ျမန္မာ့မ်က္ႏွာဖုံးမ်ား ျဖစ္ရပ္မ်ား ၂၀၁ဝ ။ ဗမာေျပမွာတုန္းကေတာ့ ဒီလုိအထိမ္းအမွတ္ေတြနီးလာရင္ မဂၢဇင္းအယ္ဒီတာမ်ားကုိ သင့္ေတာ္ရာ ေဆာင္းပါးဝတၳဳမ်ားကူးယူပုိ႔ေပးေလ့ရွိေတာ့ ေဒါက္တာလြဏ္းေဆြက ဘုိဘုိေရ၊ ဒါမ်ိဳးေတြနီးလာရင္ ေျပာပါအုံးလုိ႔ မွာလုိ႔ ျပည္တြင္းျပည္ပက အားလုံးသိရေအာင္ တတ္စြမ္းသေရြ႕ ေဖာ္ျပေပးပါတယ္။ အထိမ္းအမွတ္ပြဲေတြလဲ မွတ္မွတ္ရရလုပ္လာၾကတာ ေတြ႔ရပါတယ္။ ဒီႏွစ္ ဒီႏွစ္ေတြတြင္းေမြးသမွ် စာေရးဆရာ ႏုိင္ငံေရးေခါင္းေဆာင္အားလုံးထဲ့ ဆုိတာမ်ိဳးမဟုတ္ဘဲ ျမန္မာျပည္မွာ ၾသဇာအစြမ္းသတၱိတခုခု ထက္ထက္ျမက္ျမက္ျပဳႏုိင္ခဲ့သူမ်ားသာ ေဖာ္ျပခဲ့ပါတယ္။ ယခု ေနထြန္းႏုိင္ျပဳစုမႈကေတာ့ အျဖစ္အပ်က္ေတြ ပုိအေသးစိတ္ပီး လူပုဂၢိဳလ္မ်ားရဲ့ ေမြးေန႔မ်ား ပါမလာပါ။ ဥပမာ ဒီႏွစ္တြင္း ဆရာဇဝနရာေျပ့၊ ဆရာပါရဂူနဲ႔ ဆရာဝန္စာေရးဆရာမင္းသားေမာင္သင္ ၉၀ ေျပ့၊ ကဗ်ာဆရာႀကီး ေဒါင္းႏြယ္ေဆြ ၈၀ ေျပ့ စတာမ်ိဳးေတြေပါ့။ ဗုဒၶဘာသာ ႏုိင္ငံေတာ္ဘာသာျပ႒ာန္းမႈရဲ့ ေနာက္ဆက္တြဲ ေျမာက္ဥကၠလာဗလီဖ်က္မႈႀကီး၊ ကခ်င္သူပုန္ထမႈေတြကေတာ့ ရန္ကုန္မီဒီယာမွာ ေဖာ္ျပလုိ႔ ဘယ္ရမလဲေလ။ ဒိေနာက္ အာဏာသိမ္းမႈကေန စစ္ေခါင္းေဆာင္မ်ားအေပၚ လက္ဝဲၾသဇာလႊမ္းလာပီး ရဟန္းေတာ္မ်ားနဲ႔ အဓိကရုဏ္းျဖစ္တာ၊ ေနာက္ ၁၅ ႏွစ္ေလာက္ အခ်ိန္ယူပီး သံဃာကုိ ထိန္းခ်ဳပ္ႏုိင္ေအာင္ လုပ္ရတာ (စာေပလုပ္သားဖြဲ႔ရတာလဲ အဲ့သေလာက္ၾကာပါတယ္) ဒါေတြကုိ ဆက္ေတြးရင္ေတာ့ ၈၉၊ ၂၀၀၇ ေတြ ေရာက္ကုန္ပါ့မယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဒဂုန္တာရာ ေျပာေနက် သမုိင္းသည္မဆုံးဆုိတာ ေမာင္စူးစမ္းအလုိနဲ႔ ဆန္႔က်င္စြာ ဆက္မွန္ေနပါအုံးမယ္။
ေန႔ႀကီးရက္ႀကီးေတြနီးလာရင္ လန္႔ေနရတဲ့ ပိတ္ဟယ္ဆုိ႔ဟယ္လုပ္ေနရတဲ့ သမုိင္းေၾကြးေတြဆပ္ရမွာေၾကာက္တဲ့ အတိတ္မုန္းစိတၱဇကုိ ကုခ်င္ရင္ေတာ့ တုိင္းျပည္မွာ ေရွာ့ေတြေပ်ာက္ေအာင္ ေက်ေအးႏုိင္ဘုိ႔ အာဏာရအသုိင္းအဝုိင္းက ႀကိဳးစားရမွာပဲ။ အာဏာရွိတာဟာ ေရြးေကာက္ပြဲနဲ႔ အစုိးရလုပ္ႏုိင္တာဟာ တုိင္းျပည္မွာ ဘာလုပ္လုပ္တင့္တယ္ဆုိတဲ့ အနက္ကုိ မေဆာင္ပါဘူး။ ဒါေၾကာင့္ ေငြရွိ အာဏာရွိရုံနဲ႔ပီးတဲ့ ၾကြက္တြင္းထဲကမားဖီးယားအုပ္ခ်ဳပ္ေရးကုိ အျမန္ဆုံးသတ္ဖုိ႔ အာဏာလက္ဆုပ္ကုိ တတ္ႏုိင္သမွ်ေလွ်ာ့ေပးသင့္ပါတယ္။ အခုအခ်ိန္မွာ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္နဲ႔ အတုိက္အခံမ်ားဟာလဲ အင္မတန္မွ ေပ်ာ့ေပ်ာင္းတဲ့နည္းနဲ႔ လႈပ္ရွားေနၾကတာပါ။ ဒါေၾကာင့္ ေျမြမေသ တုတ္မက်ိဳး ဝင္း-ဝင္းအစစ္လုိခ်င္ရင္ ကုိယ္မရွိတဲ့ေနာက္ ကုိယ့္မ်ိဳးဆက္မ်ား သူမ်ားေစာ္ကားမခံရေစခ်င္ရင္ (ေနဝင္းက်ိန္စာမမိခ်င္ရင္) သတၱိနဲ႔ ေစတနာပဲ အားစုိက္ပါလုိ႔ ေရေျမ့ရွင္မ်ားကုိ ပန္ၾကားလုိပါတယ္။
Filed under: anniversaries, history | 1 Comment
အကိုလည်း ဘလောက်တယ်ကို