Mandalay Archivist

12Jan13

အလို ေဒၚတင္လွႀကီး

Tin Hla (M.A, M.S (Columbia)

Tin Hla (M.A, M.S (Columbia)

ဂါးဒီးယန္း မဂၢဇင္းထဲက မႏၱေလး ယဥ္ေက်းမႈ ဗိမာန္ ျပတိုက္အေၾကာင္း ေဆာင္းပါး တြင္ ေဒၚတင္လွ သန္လ်င္းလား ဘာလားမသိသည့္ ထမ္းစင္ငယ္တစင္း ေရွ႕တြင္ ၿပံဳးၿပံဳးေလး ထိုင္ေနသည္ကို ေတြ႔ရသည္။ မႏၱေလး စာၾကည့္တိုက္အတြက္ အေမရိကန္ ျပန္ၾကားေရးက စာအုပ္မ်ားစြာ ရက္ရက္ေရာေရာ ေပးလွဴေၾကာင္း တပ္မေတာ္ ဝါဒျဖန္႔ခ်ိေရး အတြက္ ထုတ္သည့္ ဂါးဒီးယန္း မဂၢဇင္း ေဆာင္းပါးက ေရးသားသည္။

အင္တာနက္တြင္ မႏၱေလးၿမိဳ႕ Burma Buddhist Society မွ ထုတ္သည့္ The Light of Buddha မဂၢဇင္းမ်ားကို ပရိယတၱိ ဝက္ဆိုက္က ဓမၼဒါနျပဳသည္ကို ေတြ႔ရာ The Meaning of Samannaphala in the Light of Buddha’s Discourse by Tin Hla (M.A) ဆိုပါကလား။ ဘြားေတာ္ကို ယဥ္ေက်းမႈ ဆိုင္ရာ ပညာတတ္မွတ္ထားရာ ႏွယ္ႏွယ္ေတာ့ မဟုတ္ေပ။ My Idea of Sotapanna (by U Pe Thein, Shwe U Daung) ကြ်ႏု္ပ္သိေသာ ေသာတာပန္ အဂၤလိပ္မူ။ ဒါလဲ အေတာ္ ဂယက္ရိုက္သည့္စာ ျဖစ္သည္။ ခုေခတ္ဆို ဦးေဖသိန္း မိုးျပာေနာက္ ေထာင္ထဲလိုက္ေနရႏိုင္သည္။ ခုခ်ိန္ထိ ပြင့္လင္းလာသည္ ဆိုခ်ိန္ဝယ္္ ဒိေ႒ဒိ႒မတၱံကအစ ေလာကုတၱရာေဆြးေႏြးခန္း အေတာ္မ်ားမ်ား ျပန္မထုတ္ၾကေသးသည္ကိုလဲ သတိျပဳမိသည္။ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕တြင္ ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ ဦးႏု၊ ဆာဦးသြင္တို႔ ဦးစီးသည့္ ျပည္ေထာင္စု ျမန္မာႏိုင္ငံ ဗုဒၶသာသနာ့ေကာင္စီ၏ အရံသေဘာမ်ိဳး အညာက ဘာသာေရးပညာရွိ ေခတ္ပညာတတ္မ်ား၊ သူေဌးမ်ား ပါသည့္ ဗုဒၶဘာသာ အဖြဲ႔တြင္ ေဒၚတင္လွက တြဲဘက္ အတြင္းေရးမွဴး၊ အယ္ဒီတာ အဖြဲ႔ဝင္ ျဖစ္ခဲ့သည္။ သူ႔ဖခင္ အမ်ိဳးသား ေက်ာင္းအုပ္ႀကီး ဦးဘခင္က အတြင္းေရးမွဴး၊ ဦးထင္၊ ေရႊလက္ဝါး ေဒၚထား (ဘီေအ)၊ ေဒါက္တာဆိုနီ စသည့္ ၿမိဳ႕ေပၚက လက်္ာယိမ္း ပညာတတ္မ်ား အစုံအညီပါၾကသည္။ ၁၉၆၅ ခုႏွစ္ ေတာ္လွန္ေရး အစိုးရေခတ္ ဘာသာေရး လႈပ္ရွားမႈေတြ ေနာက္ပို႔ခ်ိန္တြင္ စာေစာင္ ရပ္သြားသည္။

ေဒၚတင္လွ အေမရိကန္ ပညာသင္သြားသည္။ ဦးကိုႀကီး (ရုပ္ျမင္)ႏွင့္ ဟိုမွာေတြ႔ပီး လက္ထပ္ၾကသည္ ဆိုတာေတြ ၾကားဖူးသည္။ ဘက္ကနဲတကၠသုိလ္ ဗမာေတြ႔ဆုံပြဲ ၁၉၅ဝ အကုန္ပိုင္းေလာက္က တက္ေရာက္သူစာရင္းတြင္ မညြန္႔ျမင့္ (၁၉၇ဝ ေက်ာ္က ႏွစ္ခ်ဳပ္ ျမန္မာ စာအုပ္စာရင္း တအုပ္ျပဳစုခဲ့သည့္ ညြန္႔ျမင့္ႏွင့္ အေပါင္းအသင္း)၊ ရုိလင္ခ်န္ထြန္း တို႔ႏွင့္အတူ မတင္လွကိုလဲ ေတြ႔ရသည္။ ျပန္လာေတာ့ ေတာ္လွန္ေရးေခတ္တြင္ မွန္နန္းေတာ္ ေနရာ ေဆာက္ထားသည့္ ျပတိုက္ကေလးတြင္ နန္းေတာ္ပုံစံငယ္ကို စစ္ဗိုလ္ေတြေရွ႕ ျပသ ရွင္းလင္းေနၾကသည့္ ပိသုကာ ဆရာဆိုင္ႏွင့္ လူႀကီးမ်ား အထဲ သူ႔ကို မားမားႀကီး ေတြ႔ရျပန္သည္။ ဆံထုံး၊ ရင္ဖုံးလက္ေရွႏွင့္ ပုံစံက် ျမန္မာအမ်ိဳးသမီးလို ဝတ္တာပါပဲ။ ထိုပုံစံကို ေနာက္ အႏွစ္ ၅ဝ ေလာက္တြင္ သူ႔ကိုေတြ႔ေတာ့လဲ ထိန္းထားသည္ကို ေတြ႔ရသည္။ ဒီပိန္ပိန္ေရွေရွ မ်က္ႏွာ ႏွာေခါင္း ျမန္မာဆန္လွသည့္ မိန္းမႀကီးမွာ ေရႊမန္းမယ္ ဆိုပါလား။ မႏၱေလး အေနာက္က်ဳံးလမ္းေပၚက ယဥ္ေက်းမႈ ျပတိုက္ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ ျပတိုက္မွဴး လုပ္သြားသည့္ ပုဂၢိဳလ္လဲ ျဖစ္သည္။

အန္တီ ဘာလို႔ ႏိုင္ငံျခားမွာ ထြက္ အလုပ္မလုပ္သလဲဟု ေမးၾကည့္ရာ ေဖေဖက ငါ့သမီး ပိုက္ဆံမမက္ရဘူး၊ လူဆိုတာ အမ်ိ္ဳးခ်စ္ရတယ္၊ တိုင္းျပည္အတြက္ပဲ လုပ္ရတယ္လို႔ သြန္သင္သြားတယ္ဟု ေရွးမႏၱေလးေလေအးႀကီးႏွင့္ ရွင္းျပပါသည္။ မႏၱေလးအသင္း လုပ္ငန္းမ်ားတြင္လဲ ေဒၚတင္လွ အၿမဲတက္ၾကြသည္ကို ၾကားရပါသည္။ တခါတခါ ထမ်ားပင္ ကၾကပါသည္။ မႏၱေလးသုိ႔လဲ တက္တက္လာပါသည္။ အဖြားမဆုံးခင္က သူ႔ညီမ ဝမ္းကြဲ က်ေနာ့အမမ်ား မိသားစုႏွင့္ လိုက္လာပီး ၈ဝ ေက်ာ္ႏွင့္ ၉ဝ ေက်ာ္ ဖက္ယမ္း နမ္းရႈပ္ ႏႈတ္ဆက္ၾကသည္ကို ေတြ႔ရသည္။ ေနာက္လဲ နတ္ပြဲကာလမ်ိဳးတြင္ မတ္ေတာ္သည့္ အေမရိကန္တေယာက္ႏွင့္ ေလ့လာေရး လိုက္ျပသည္ ဆို၏။ ယခုေတာ့ ေဒၚတင္လွ တယ္မမာဟု ၾကားရသည္။ မႏၱေလးအေၾကာင္း ေျပာလွွ်င္ သူ႔က႑ကို ေမ့ေနၾကသလို ရွိသည္။ ျမန္မာ့အသံဝင္းထဲ ေနေသာ္လဲ ျမန္မာ့အသံက သူ႔ကိုေမ့ထားသည္မွာ စိတ္မေကာင္းစရာ။ ယခုခ်ိန္ထိ က်န္ေကာင္းက်န္ရာ ဆရာႀကီး မစၥတာရာဇတ္ တပည့္မ်ားထဲက သူေလာက္ပဲ ထင္ရွားရွိေတာ့မည္ ထင္ပါသည္။ ေရႊမန္းတင္လွ အမည္ႏွင့္ ယဥ္ေက်းမႈ စာေစာင္ မ်ားတြင္ ေရးသားခဲ့ေသာ ထရံကာ မဘုရား စသည့္ ေဆာင္းပါးစာမ်ားကို တိုက္ႀကီးမ်ားက စုရုိက္သင့္ပါပီ။

မႏၱေလး ယဥ္ေက်းမႈ ျပတိုက္ စာၾကည့္တိုက္မ်ားကို ေနာက္အစိုးရမ်ား ဂရုမျပဳသလို ျဖစ္ေနသည္မွာ စိတ္မခ်မ္းသာပါ။ ယဥ္ေက်းမႈ ၿမိဳ႕ေတာ္ႀကီး နာမည္ခံပီး ျပစရာ ျပတိုက္ဟူ၍ အေနာက္ပြဲတက္ေဆာင္ေပၚက ျပတိုက္အေသးေလးမွာလဲ ဝင္ရခက္၊ ျပခင္းကလဲ မေကာင္း၊ ဘုရားႀကီး ျပတိုက္မွာလဲ သာသနာျပတိုက္လို ျဖစ္ေနပီး အညာ ၿမိဳ႕ေတာ္ေဟာင္း ၃ ၄ ခု ဆုံရာ ေဒသႀကီးတြင္ ပုဂံလို ျပတိုက္ေကာင္းေကာင္းေလး ျပစရာရွိေအာင္ လက္ရွိ ယဥ္ေက်းမႈ ဗိမာန္ကိုပဲ ျပဳျပင္၍ တနည္း၊ ေခတ္ဆန္း ျပတိုက္လို တဖုံ တည္ေထာင္ၾကဖို႔ ေကာင္းပါပီ။ ဆရာေမာင္ေမာင္တင္ ျပတိုက္အတြက္ ပညာသင္ သြားရဖို႔ ရွိခါမွ မသြားလိုက္ရဆိုသည့္ စကားကိုပဲ အမွတ္ရပါသည္။ စေကာ့တလန္တြင္ မ်ိဳးခ်စ္စာဆို ေရာဘတ္ဘန္း အမွတ္တရ ျမဴဇီယမ္ႀကီးမွာ ဆရာေမာင္ထင္တို႔ ေရာက္စဥ္ကထက္ မ်ားစြာ ႀကီးက်ယ္ အႏုစိတ္သည္ကို ဝမ္းပါးခဲ့ရသည္။

post-war Miss Mandalay

post-war Miss Mandalay



No Responses Yet to “Mandalay Archivist”

  1. Leave a Comment

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s


%d bloggers like this: